نه فروپاشی، نه تسلیم؛ فارن پالسی سناریوی شوک‌دهنده جایگزین را فاش کرد

کد خبر : 12822

19:41

1405/06/04

سونیوز: نشریه آمریکایی گزارش داده است که بعید است فشار اقتصادی آمریکا در بازه زمانی مورد انتظار ترامپ به آنچه «فروپاشی» اقتصاد ایران یا «تسلیم» سیاسی تهران می‌خوانند، منجر شود.

به گزارش آژانس خبری سونیوز، نشریه «فارن پالسی» در تحلیلی درباره وضعیت اقتصاد ایران و اثر سیاست شکست‌خورده «فشار حداکثری» آمریکا نوشت که دولت ترامپ گمان می‌برد که «افزایش فشار در نهایت نتیجه خواهد داد.»

طبق این گزارش، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در ۱۹ اوت از آغاز آنچه «سنگین‌ترین عملیات اقتصادی علیه یک کشور» خواند، خبر داد. فارن پالسی می‌نویسد اقتصاد ایران بدون تردید تحت فشار قرار گرفته است و درآمدها نیز افت کرده‌اند.

با این حال، نشریه آمریکایی اذعان دارد که میان «اقتصاد تحت فشار» و «اقتصاد در آستانه فروپاشی» تفاوت مهمی وجود دارد و ایران هنوز ظرفیت زیادی برای تحمل این فشارها دارد.

در این تحلیل آمده است که حتی یک فروپاشی شدید اقتصادی نیز لزوماً به تسلیم سیاسی تهران منجر نخواهد شد. برای آنکه فشار اقتصادی بتواند محاسبات ایران را به‌طور بنیادی تغییر دهد، یا باید با مشوق‌های اقتصادی واقعی و یک مسیر سیاسی برای خروج از بحران همراه شود، یا توان اقتصاد ایران برای جذب شوک و سازگاری به‌طور کامل از بین برود.

به نوشته فارن پالسی، دولت ترامپ ظاهراً بیش از پیش مسیر دوم را دنبال می‌کند؛ یعنی افزایش فشار تا جایی که بحران اقتصادی به فشار سیاسی گسترده و در نهایت تغییرات مورد نظر واشنگتن در تهران منجر شود.

این گزارش یادآور می‌شود که تحریم‌های طولانی‌مدت از سال ۲۰۱۱ تاکنون خسارت زیادی به اقتصاد ایران وارد کرده‌اند، اما اقتصاد ایران از روش‌هایی مانند تنوع‌بخشی بیشتر به تجارت و تولید داخلی، گسترش شبکه‌های غیررسمی برای دور زدن تحریم‌ها و استفاده از برنامه‌های حمایت اجتماعی، خود را با شرایط تطبیق داده است.

فارن پالسی این وضعیت را یک «اقتصاد بقا» توصیف می‌کند که اگرچه پرهزینه است، اما تاکنون باعث شده تجارت، تولید و انجام تعهدات اصلی دولت ادامه پیدا کند. در عین حال، جنگ و محاصره متجاوزانه و غیرقانونی خطر از کار افتادن این سازوکارها را افزایش داده‌اند.

در این تحلیل، فروپاشی اقتصادی به نقطه‌ای تعریف شده که در آن اقتصاد دیگر توان جذب فشار و سازگاری با شوک‌ها را نداشته باشد. یکی از نشانه‌های اصلی چنین وضعیتی می‌تواند از دست رفتن اعتبار و کارکرد ریال به‌عنوان وسیله مبادله و پس‌انداز و حرکت گسترده جامعه به سمت دلار باشد.

نویسنده می‌افزاید برای رسیدن به چنین نقطه‌ای، تورم ماهانه باید برای مدتی طولانی به سطوح بسیار بالا و در حد ابرتورم برسد. با این حال، فارن پالسی می‌نویسد در حال حاضر چنین نشانه‌ای دیده نمی‌شود و ریال همچنان کارکردهای اساسی خود را حفظ کرده است؛ حقوق‌ها و قیمت‌ها همچنان با ریال پرداخت و تعیین می‌شوند و کاهش ارزش روزانه شدید نیز مشاهده نمی‌شود.

بر اساس این گزارش، تورم ماهانه ایران در حال حاضر حدود ۵ تا ۶ درصد برآورد می‌شود و در صورت ادامه محاصره ممکن است به بیش از ۱۰ درصد برسد، اما رسیدن به تورم ماهانه ۴۰ تا ۵۰ درصدی طی چهار یا پنج ماه آینده «بسیار بعید» توصیف شده است.

فارن پالسی همچنین می‌نویسد دولت ایران به‌خوبی از پس پرداخت حقوق کارکنان بخش عمومی، مستمری‌ها و یارانه‌های اصلی برآمده و نشانه‌ای وجود ندارد که در آینده نزدیک، این توانایی را از دست بدهد.

نشریه فارن پالسی یکی از دلایل اصلی دوام اقتصاد ایران را تنوع جغرافیایی و اقتصادی می‌داند که اثربخشی محاصره را کاهش می‌دهد. این نشریه می‌نویسد که ایران همچنان از منابع درآمدی نفتی برخوردار است و حدود ۴۵ میلیارد دلار ذخایر طلا دارد که برای تأمین سه سال نیازهای پایه غذایی و دارویی کافی است.

این گزارش همچنین می‌نویسد دولت از طریق استقراض از نظام بانکی، چاپ پول و جابه‌جایی منابع بودجه‌ای همچنان می‌تواند تعهدات اصلی خود را انجام دهد و تجربه مدیریت نقدینگی، بازار ارز، واردات و انتظارات در شرایط جنگی نیز احتمال فروپاشی در ماه‌های آینده را کاهش می‌دهد.

نویسنده تأکید می‌کند که حتی اگر ایران در آینده با دلاری‌شدن گسترده اقتصاد یا بحران مالی دولت مواجه شود، این لزوماً به تغییر سیاسی مورد نظر واشنگتن منجر نخواهد شد.

به گزارش فارن فالسی، طبیعتاً ظرفیت ایران برای تحمل فشار اقتصادی نامحدود نیست، اما بعید است چنین تحولی به سرعت مورد انتظار واشنگتن رخ دهد و حتی ممکن است تا پایان دوره ریاست‌جمهوری ترامپ نیز اتفاق نیفتد.

این نشریه همچنین هشدار می‌دهد که حتی در صورت فروپاشی اقتصادی، نتیجه لزوماً تسلیم سیاسی ایران نخواهد بود و ممکن است برعکس به شکل‌گیری رقیبی تهاجمی‌تر منجر شود که همچنان توان اعمال کنترل بر کشتیرانی و بازارهای انرژی و تحمیل هزینه‌های بیشتر نظامی، اقتصادی و سیاسی به آمریکا را داشته باشد.

فارن پالسی در پایان پیشنهاد می‌کند اگر هدف آمریکا تغییر محاسبات ایران و رسیدن به مصالحه است، فشار باید با یک مسیر خروج، کاهش ملموس تحریم‌ها و مشوق‌های اقتصادی معتبر همراه شود تا تهران به این نتیجه برسد که خویشتنداری و کاهش تنش، منافع بیشتری از ادامه درگیری دارد.