سونیوز: در روزگاری که موسیقی ایران ورق‌های تلخ و شیرین بسیاری بر خود دید، نام «ایرج» همواره مترادف با شکوه و استادی بود. حالا این افسانه موسیقی ایران، پس از هفت دهه حضور درخشان، برای همیشه خاموش شده است. با سونیوز همراه باشید تا ناگفته‌هایی از زندگی و هنر مردی را بشنوید که حتی نامش برای یک خواننده دیگر، الهام‌بخش تغییر هویت شد.

سونیوز، سرویس فرهنگ و هنر: حسین خواجـه‌امیری، خواننده اسطوره‌ای موسیقی ایران که با نام هنری «ایرج» شناخته می‌شد، امروز (چهارشنبه ۲۱ مرداد ماه) در سن ۹۴ سالگی درگذشت. درگذشت این چهره ماندگار، موجی از خاطرات دوران طلایی موسیقی و سینمای پیش از انقلاب را در میان شنوندگان و علاقه‌مندان هنر آواز ایرانی زنده کرده است.
 
مقامی بی‌بدیل در تاریخ موسیقی ایران
ایرج، نه تنها یک خواننده، بلکه نمادی از اصالت و قدرت در آواز ایرانی بود. حسن کسایی، اسطوره نی‌نوازی ایران، او را «پهلوان آواز» خطاب کرد؛ لقبی که به‌خوبی بیانگر شکوه و اقتدار صدای اوست. اما شاید مهم‌ترین گواه بر عظمت ایرج را بتوان در کلام محمدرضا شجریان، «خسرو آواز» ایران، یافت. شجریان، صدای ایرج را «متر و معیار سنجش کیفیت صدا در تاریخ آوازخوانی ما» دانسته و او را پیشکسوت خود می‌دانست.



نکته جالب توجه اینکه ایرج بسطامی، خواننده فقید که در زلزله بم از دست رفت، به عشق و ارادت به این هنرمند بزرگ، نام خود را از «حشمت‌الله» به «ایرج» تغییر داد؛ اتفاقی که نشان از نفوذ عمیق و بی‌نظیر این خواننده بر نسل‌های بعدی موسیقی ایران دارد.
 
نگاه اساتید به هنر ایرج
بزرگانی چون علی تجویدی، آهنگساز شهیر، بر این باور بودند که ایرج از معدود خوانندگانی است که نت‌های موسیقی ایرانی را به‌درستی و با قدرت تمام اجرا می‌کرد. همایون خرم، خالق ترانه‌های ماندگار، نیز تأکید داشت که ایرج تحریرهای آوازی با فواصل بزرگ و کوچک موسیقی ایران را به آسانی و با تسلط کامل اجرا می‌کرده است.

فرامرز پایور، آهنگساز و استاد سنتور، قدرت حنجره ایرج را در کمتر خواننده‌ای سراغ داشت و اسماعیل مهرتاش، بنیان‌گذار جامعه باربد، صدای او را در تاریخ موسیقی ایران استثنایی توصیف کرده بود. این اجماع نظر در میان برجسته‌ترین چهره‌های موسیقی ایران، جایگاه رفیع ایرج را به‌روشنی ترسیم می‌کند.
 
راز آن حنجره قدرتمند؛ روایتی از خاطرات
اسفندیار منفردزاده، آهنگساز معترض و خالق هشت ترانه ماندگار برای ایرج از جمله «خنده می»，در گفت‌وگویی، خاطره‌ای شنیدنی از راز قدرت صدای ایرج بازگو کرده است. به نقل از منفردزاده، ایرج خود تعریف می‌کرد که در نوجوانی، در طبیعت روستای دوران کودکی‌اش، با صدای بلند و تمام‌قد آواز می‌خوانده و این تمرین بی‌وقفه در فضای باز، باعث شده بود تا قفسه سینه و قدرت صدایش بدون هیچ مزاحمتی به بالاترین حد ممکن برسد. او پس از کسب این توانایی بی‌نظیر، نزد اساتید موسیقی رفت و ردیف‌های آوازی را آموخت و بر هر نوع آوازخوانی مسلط شد.

ایرج، بیش از هفت دهه فعالیت هنری، با ترانه‌های ماندگاری چون «غوغای ستارگان» و «خنده می» که شعر آن را کریم فکور سروده، خاطراتی شیرین و جاودان را برای دوست‌داران موسیقی ایران به یادگار گذاشت. درگذشت او، هرچند پایان یک دوران است، اما جایگاهش به‌عنوان یکی از ستون‌های اصلی موسیقی ایران، برای همیشه در تاریخ این سرزمین ماندگار خواه

نویسنده : سونیوز