روز جهانی شکلات

کد خبر : 12571

11:00

1405/04/17

سونیوز: هر ساله در ۷ جولای، عاشقان شکلات در سراسر جهان دست به کار می‌شوند تا از خوراکی‌ای تجلیل کنند که ۴۰۰۰ سال پیش به‌عنوان «نوشیدنی تلخ خدایان» متولد شد، در این گزارش اختصاصی، سونیوز شما را به سفری شیرین و هیجان‌انگیز از دل جنگل‌های آمازون تا کارخانه‌های مدرن اروپا و بهترین برندهای ایرانی می‌برد؛ داستانی که در آن طعم، تاریخ، علم، اقتصاد و حتی سلامت با هم گره خورده‌اند. با ما همراه شوید تا رازهای این «غذای خدایان» را کشف کنیم.

به گزارش آژانس خبری سونیوز، 7جولای، روزی است که دوست‌داران شکلات در سراسر کره خاکی، بدون کوچک‌ترین حس گناهی درباره کالری و چاقی، این خوراکی بهشتی را جشن می‌گیرند. اما این روز صرفاً یک بهانه برای خوردن شکلات نیست؛ فرصتی است برای گرامیداشت یکی از کهن‌ترین و جذاب‌ترین داستان‌های بشر با یک خوراکی ساده اما شگفت‌انگیز.

تاریخچه نامگذاری؛ چرا ۷ جولای؟
اولین بار در سال ۲۰۰۹، روز جهانی شکلات پایه‌گذاری شد و تاریخ ۷ جولای به‌دلیل واقعه‌ای تاریخی انتخاب گردید. در چنین روزی در سال ۱۵۵۰ میلادی، برای نخستین بار شکلات از قاره آمریکا به اروپا وارد شد. روایت دیگر می‌گوید که فاتحان اسپانیایی در ۷ جولای ۱۵۲۸، دانه‌های کاکائو را به‌عنوان هدیه به پادشاه اسپانیا، کارلوس اول، تقدیم کردند. به‌هرحال، این روز به نمادی جهانی برای پاسداشت شکلات تبدیل شده است. جالب اینکه روزهای دیگری نیز در نقاط مختلف جهان به شکلات اختصاص دارد؛ از ۲۸ اکتبر در آمریکا به‌عنوان «روز ملی شکلات» تا روزهای متعدد در غنا که دومین تولیدکننده بزرگ کاکائو در جهان است.

تاریخچه شکلات؛ از نوشیدنی تلخ خدایان تا خوراکی محبوب جهانی
قدمت شکلات به بیش از ۲۵۰۰ سال قبل بازمی‌گردد. دانه‌های کاکائو، بومی آمریکای جنوبی و مرکزی هستند و بیش از پنج هزار سال است که در این مناطق کشت می‌شوند. نخستین تمدن‌هایی که از کاکائو استفاده کردند، مردم «اولمک» بودند، یکی از کهن‌ترین تمدن‌های آمریکای لاتین که حدود ۴۰۰۰ سال پیش نوشیدنی تلخی از کاکائو تهیه می‌کردند.

اما این آزتک‌ها و مایاها بودند که شکلات را به اوج رساندند. آن‌ها چنان به این نوشیدنی تلخ عشق می‌ورزیدند که معتقد بودند «کتزالکواتل»، خدای خرد و منطق، این خوراکی را به آن‌ها هدیه داده است. آن‌ها از شکلات در مراسم مذهبی استفاده می‌کردند و آن را «خوراک خدایان» می‌نامیدند. در آن دوران، دانه‌های کاکائو آن‌قدر ارزشمند بودند که به‌عنوان پول رایج مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

داستان ورود شکلات به اروپا با کریستف کلمب آغاز شد، اما فاتحان اسپانیایی بودند که در قرن ۱۶ میلادی این دانه‌های جادویی را به قاره سبز آوردند. در ابتدا، شکلات نوشیدنی‌ای تلخ و مخصوص اشراف بود، تا اینکه در قرن ۱۹ با افزودن شکر و شیر به شکل امروزی درآمد. انقلاب بزرگ در سال ۱۸۴۷ رخ داد، وقتی «جوزف فرای» انگلیسی اولین تخته شکلات جامد جهان را ساخت. سپس در سال ۱۸۷۵، «دانیل پیتر» از نستله، اولین شکلات شیری را با افزودن شیر خشک به شکلات تولید کرد.

انواع شکلات؛ دنیایی از طعم‌ها و رنگ‌ها
۱. شکلات تلخ (Dark Chocolate): با بالاترین درصد کاکائو و کمترین میزان شکر. عاشقان حرفه‌ای شکلات معمولاً سراغ شکلات‌هایی با حداقل ۷۰ درصد کاکائو می‌روند.

۲. شکلات شیری (Milk Chocolate): محبوب‌ترین نوع شکلات در جهان که با افزودن شیر خشک و شکر به کاکائو تهیه می‌شود و طعمی ملایم‌تر و شیرین‌تر دارد.

۳. شکلات سفید (White Chocolate): جالب است بدانید که شکلات سفید در واقع شکلات محسوب نمی‌شود، چون هیچ گونه پودر کاکائویی در آن وجود ندارد و تنها از کره کاکائو، شکر و شیر تهیه می‌شود.

علاوه بر این سه نوع اصلی، تنوع بی‌نظیری از شکلات‌های مغزدار، کاراملی، میوه‌ای، ترافل، و شکلات‌های تخصصی با درصدهای مختلف کاکائو در سراسر جهان تولید می‌شوند.

فواید شگفت‌انگیز شکلات برای سلامتی
شکلات، به‌ویژه نوع تلخ آن با حداقل ۷۰ درصد کاکائو، سرشار از آنتی‌اکسیدان‌های قوی است که از سلول‌های بدن در برابر آسیب‌های مختلف محافظت می‌کنند. تحقیقات نشان داده‌اند که مصرف متعادل شکلات تلخ می‌تواند به کاهش فشار خون، بهبود سلامت قلب و عروق و کاهش خطر بیماری‌های قلبی کمک کند. همچنین مصرف شکلات باعث افزایش سطح سروتونین در مغز می‌شود که به بهبود خلق‌وخو، کاهش استرس و ایجاد حس شادی و سرخوشی کمک می‌کند. ترکیبات موجود در شکلات، از جمله «تئوبرومین»، مانند قهوه خاصیت محرک دارند و «آناندامید» مادی است که به‌طور طبیعی در مغز وجود دارد و حالت سرخوشی ایجاد می‌کند. علاوه بر این، برخی تحقیقات نشان داده‌اند که شکلات تلخ می‌تواند به بهبود تمرکز، حافظه و عملکرد سیستم ایمنی کمک کند. با این حال، متخصصان تغذیه تأکید دارند که مصرف شکلات باید متعادل باشد و از انواع با شکر بالا پرهیز شود.

اقتصاد شکلات در جهان؛ امپراتوری ۳۶۸ میلیارد دلاری
صنعت شکلات و شیرینی‌جات یکی از بزرگ‌ترین و پرسودترین صنایع غذایی جهان است. بر اساس آخرین آمارها، ارزش بازار جهانی تولید شکلات و شیرینی در سال ۲۰۲۶ به حدود ۳۶۸.۴ میلیارد دلار رسیده است. جالب اینکه بخش شکلات به‌تنهایی حدود ۵۰.۶ درصد از کل بازار شیرینی‌جات را در اختیار دارد. پیش‌بینی می‌شود این بازار تا سال ۲۰۳۵ به ۳۵۵ میلیارد دلار و تا سال ۲۰۳۶ به بیش از ۶۴۳ میلیارد دلار برسد.

اروپایی‌ها بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان شکلات در جهان هستند؛ به‌طوری که کشور سوئیس در سال ۲۰۱۲ به‌طور متوسط سالانه ۱۲ کیلوگرم شکلات به ازای هر نفر مصرف می‌کرده است. کشورهای سوئیس، بلژیک، فرانسه، ایتالیا و آلمان از قطب‌های اصلی تولید و مصرف شکلات در جهان محسوب می‌شوند.

با این حال، صنعت شکلات با چالش‌های بزرگی نیز مواجه است. قیمت کاکائو در بازارهای جهانی نوسانات شدیدی داشته و پس از جهش تاریخی و رسیدن به نزدیکی ۱۳ هزار دلار در هر تن، حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است. با وجود این کاهش، قیمت شکلات در فروشگاه‌ها همچنان بالا مانده و تولیدکنندگان در حال مصرف موجودی‌های گران‌قیمتی هستند که در اوج بازار خریداری کرده‌اند. شرکت‌های بزرگی مانند نستله و هرشی از دادن هرگونه سیگنال قطعی درباره کاهش قیمت‌ها خودداری می‌کنند.

کارخانه‌های معروف تولید شکلات در جهان

چندین برند بزرگ جهانی در صنعت شکلات‌سازی شهرتی جهانی دارند:

- لیندت (Lindt) از سوئیس: یکی از مشهورترین و بهترین برندهای شکلات در جهان. موزه و کارخانه این برند در زوریخ یکی از مقاصد گردشگری محبوب جهان است.
- گودایوا (Godiva) از بلژیک: بلژیک را اغلب پایتخت شکلات جهان می‌دانند و برندهایی مانند گودایوا، نویهاوس و لئونیداس به‌خاطر پرالین‌ها و ترافل‌های دست‌ساز خود شهرت جهانی دارند.
- مارس (Mars) از آمریکا: یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان شکلات در جهان با بیش از ۵۰ برند مختلف.
- نستله (Nestlé) از سوئیس: از قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین تولیدکنندگان شکلات که قدمت آن به قرن ۱۹ بازمی‌گردد.
- هرشی (Hershey) از آمریکا: از سال ۱۸۹۵ فعالیت خود را آغاز کرد و شکلات را برای عموم مردم مقرون‌به‌صرفه ساخت.

بهترین شکلات‌های جهان در سال ۲۰۲۵
بر اساس جدیدترین رده‌بندی وب‌سایت معتبر «Taste Atlas» که فهرست ۱۰۰ شکلات برتر جهان را منتشر کرده است، بهترین شکلات‌ها در کشورهای بلژیک، فرانسه و ایتالیا تولید می‌شوند؛ به‌طوری که از هر یک از این کشورها هشت برند مختلف در این فهرست جای دارند. در رتبه‌بندی کلی، پس از این سه کشور، آمریکا با هفت برند و سوئیس با شش برند در رده‌های بعدی قرار گرفته‌اند. نکته جالب اینکه در سال ۲۰۲۵، یک شکلات تایلندی به نام «Paradai 70% Coconut Sugar» عنوان بهترین شکلات جهان را از آن خود کرد و پس از آن یک شکلات ایتالیایی از برند «Domori» در جایگاه سوم ایستاد. این نشان می‌دهد که صنعت شکلات‌سازی دیگر محدود به اروپا نیست و کشورهای جدیدی در حال ورود به این عرصه هستند.

مواد اولیه و نحوه تولید شکلات؛ سفری از دانه تا تخته
تولید شکلات سفری طولانی و پیچیده از دل طبیعت تا کارخانه است. مواد اولیه اصلی شکلات شامل لیکور کاکائو، پودر کاکائو، کره کاکائو، شکر و شیر خشک (برای انواع شیری) است. فرآیند تولید شامل مراحل زیر است:

۱. برداشت: میوه‌های درخت کاکائو که دو بار در سال محصول می‌دهند، از درخت چیده می‌شوند.
۲. تخمیر: دانه‌های کاکائو تا ۱۴ روز در برگ‌های موز تخمیر می‌شوند تا طعم و عطر شکلات شکل بگیرد.
۳. خشک کردن: دانه‌های تخمیرشده به‌مدت ۷ تا ۱۴ روز زیر آفتاب خشک می‌شوند.
۴.برشته کردن: دانه‌ها در کوره‌های بزرگ تا دو ساعت بو داده می‌شوند تا عطر و طعم بیشتری پیدا کنند.
۵. پوسته‌گیری: پوسته خارجی دانه‌ها جدا شده و مغز دانه یا «نیب» (Nib) باقی می‌ماند.
۶. آسیاب: نیب‌ها آسیاب می‌شوند و به خمیر یا مایع کاکائو تبدیل می‌گردند.
۷. پرس: خمیر کاکائو تحت فشار قرار می‌گیرد تا به دو بخش پودر کاکائو و کره کاکائو تفکیک شود.
۸. مخلوط‌سازی و کانچینگ: مواد اولیه با نسبت‌های مشخص مخلوط شده و فرآیند «کانچینگ» (همزدن مداوم و طولانی) آغاز می‌شود که باعث یکدست شدن بافت، نرم‌تر شدن طعم و از بین رفتن بوهای ناخواسته می‌گردد.
۹. تمپرینگ و قالب‌گیری: شکلات در دمای کنترل‌شده خنک شده و به شکل نهایی درمی‌آید.

بهترین شکلات‌های ایران؛ برندهایی که سهمی از این شیرینی جهانی دارند
صنعت شکلات‌سازی در ایران نیز با برندهای خوشنام تبریز همراه است که توانسته‌اند جایگاه خود را در بازار پیدا کنند. تبریز به شهر شیرینی و شکلات نیز معروف است و بهترین شکلات های ایران و حنی خاورمیانه در این شهر تولید می شود که به کشورهای مختلف جهان نیز صادر می شود از جمله بهترین برندهای شکلات ایرانی می‌توان به «آیدین» ، «شیرین عسل» و «شبرین وطن» که از برندهای قدیمی و خاطره‌انگیز بازار ایران به شمار می رود، اشاره کرد.

روزی برای جشن گرفتن شیرینی زندگی
۷ جولای، فقط یک روز در تقویم نیست؛ یادآوری است که گاهی ساده‌ترین چیزها، عمیق‌ترین لذت‌ها را به ارمغان می‌آورند. شکلات، این «خوراک خدایان» که از دل جنگل‌های آمازون راهی سفری ۴۰۰۰ساله شد، امروز به نمادی از عشق، شادی و لذت در سراسر جهان تبدیل شده است. در این روز، فارغ از هر مرز و فرهنگی، انسان‌ها با یک تکه شکلات، لبخندی بر لب می‌نشانند و شاید برای چند لحظه، طعم بهشت را روی زبان خود حس می‌کنند. سونیوز این روز جهانی را به همه عاشقان شکلات در ایران و جهان تبریک می‌گوید.