روز جهانی کودکان قربانی خشونت

کد خبر : 12424

06:06

1405/03/14

سونیوز: تصور کنید کودکی هستید که قرار بود دست‌های کوچک‌تان مداد رنگی بگیرد، اما حالا رد کبودی روی بازویتان نقش بسته است. در روزی که جهان برای محکومیت خشونت علیه کودکان یک‌صدا می‌شود، سونیوز در یک گزارش اختصاصی از زخم‌هایی پرده برمی‌دارد که آمارهای رسمی تنها سایه‌ای از آن را نشان می‌دهند؛ زخم‌هایی که اغلب پشت درهای بسته خانه‌ها، لای صفحات تاریک وب و زیر سقف مدرسه‌هایی که باید پناهگاه باشند، پنهان می‌مانند. با ما همراه شوید تا پاسخ یک پرسش تلخ را جست‌وجو کنیم: پشت هر عدد چند رویای نصفه دفن شده است؟

به گزارش آژانس خبری سونیوز، هرسال در روز چهارم ژوئن، تقویم جهانی نام «کودکان قربانی خشونت» را روی پیشانی خود می‌کوبد تا شاید جهان برای دقایقی هم‌که‌شده، سکوت سنگین میان فریادهای معصومیت را بشکند. این روز که از دل نگرانی‌های سازمان ملل متحد درباره قربانیان کوچک تجاوز، جنگ، فقر و آزارهای جسمی و روانی بیرون آمد، اکنون به نقطه‌ای برای یک اعتراف تلخ جمعی تبدیل شده است: کودکان نه‌تنها در منطقه‌های جنگی، که در امن‌ترین نقطه‌های فرضی زندگی – خانه و مدرسه – نیز از گزند خشونت مصون نیستند. روز جهانی کودکان قربانی خشونت؛روزی برای شنیدن فریادهای بی‌صدا است.

قلب فاجعه در اعداد؛ جایی که آمار نفس آدم را می‌برد
وقتی اعداد به سخن درمی‌آیند، دیگر نمی‌شود چشم بست. برپایه تازه‌ترین برآورد سازمان بهداشت جهانی، سالانه بیش از یک میلیارد کودک در سراسر جهان نوعی از خشونت را تجربه می‌کنند؛ رقمی معادل نیمی از جمعیت کودکان کره زمین. در ایران، اگرچه آمارها پراکنده و گاه متناقض‌اند، اما خط تماس‌های اورژانس اجتماعی (۱۲۳) و گزارش‌های پزشکی قانونی نشان می‌دهد که کودک‌آزاری جسمی و بی‌توجهی عاطفی همچنان در صدر موارد گزارش‌شده قرار دارد. نکته تکان‌دهنده این‌جاست که براساس پژوهش‌های یونیسف، از هر ۱۰ کودک قربانی خشونت فیزیکی، تنها یک مورد به گوش نهادهای حمایتی می‌رسد؛ ۹ فریاد دیگر، در حصار ترس و ناآگاهی خفه می‌شود.

پشت هر عدد یک «نفس» ایستاده است؛ روایت‌هایی که عدد نیستند
بزرگ‌ترین خیانت به کودکان قربانی این است که آن‌ها را در ستون‌های آمار خلاصه کنیم. پشت هر پرونده کودکی ایستاده که شاید اسمش «آوا» باشد، هشت‌ساله، ساکن یکی از محله‌های حاشیه‌ای شهر، که قبل از رفتن به مدرسه یاد گرفته بود گریه‌هایش را در مشت‌های کوچکش پنهان کند. یا «سامیار» ده‌ساله‌ای که جای ناخن روی گونه‌اش نه از دعوای کودکانه، که از خشم کنترل‌نشده بزرگسالی حکایت دارد که باید حامی‌اش ‌بود. این صورت‌های کوچک، شناسنامه واقعی خشونت هستند. سونیوز در گفت‌وگو با مددکاران اورژانس اجتماعی به روایت‌هایی دست یافته که نشان می‌دهد خشونت خانگی علیه کودکان در سکوت محض رشد می‌کند؛ سکوتی که همسایه، فامیل و حتی برخی نهادها در ایجاد آن شریک هستند.

خانه‌های شیشه‌ای و اتاق‌های تاریک مجازی؛ چرا پناهگاه‌ها امن نیستند؟
امروز مفهوم خشونت، دیگر فقط به کتک‌زدن و گرسنگی‌دادن محدود نمی‌شود. در عصر دیجیتال، خشونت سایبری، بهره‌کشی آنلاین و قلدری مجازی مرز میان خانه امن و تهدید را برداشته است. نوجوانی تصور کنید که در اتاقش پشت در بسته نشسته، اما در همان لحظه در گروه‌های کلاسی مورد تهاجم کلامی و تصویری قرار می‌گیرد؛ اینجا خانه دیگر قلعه نیست، که سلول انفرادی یک زندان روانی است. هم‌زمان، کودک‌همسری و کار اجباری همچنان به‌عنوان شکل‌های زشت خشونت ساختاری، آینده میلیون‌ها دختر و پسر را می‌بلعد. قلاب رسانه‌ای این بخش از فاجعه، تناقضی است میان تصویری که از کودکی مدرن نشان می‌دهیم و واقعیتی که پشت صفحه‌های نمایش جریان دارد.

جهان در محک وجدان؛ از معاهده‌های کاغذی تا اقدام‌های عملیاتی
پرسش کنجکاوی‌برانگیز این‌جاست: با وجود کنوانسیون حقوق کودک که یکی از پرشمار امضاکننده‌ترین پیمان‌های جهانی است، چرا خشونت علیه کودکان نه‌تنها کاهش نمی‌یابد، که در بحران‌هایی مثل همه‌گیری کرونا و جنگ‌های منطقه‌ای، جهش می‌کند؟ پاسخ شاید در شکاف میان تصویب قانون و اجرای آن نهفته باشد. در ایران، «قانون حمایت از اطفال و نوجوانان» مصوب ۱۳۹۹ گامی رو به جلو بود، اما فعالان حقوق کودک از کمبود بودجه برای اجرای کامل آن، نبود دادگاه‌های تخصصی کافی و ضعف در آموزش همگانی گزارش‌گری انتقاد می‌کنند. سونیوز در این گزارش اختصاصی پی برده که در برخی استان‌ها، تنها یک مددکار اجتماعی باید پاسخ‌گوی صدها پرونده کودک‌آزاری باشد؛ یعنی فرسودگی نیروی انسانی پیش از آن‌که به داد کودک برسد، خود قربانی می‌گیرد.

چراغی که می‌توان روشن کرد؛ راه‌های عملی که نباید به شعار تقلیل یابند
کنجکاوی مخاطب تا جایی ارزش دارد که به راه‌حل ختم شود. کارشناسان و متخصصان، در مصاحبه با سونیوز چهار مسیر روشن را شناسایی کرده‌اند: نخست، آموزش همگانی «گزارش‌گری مسئولانه» به‌گونه‌ای که هرشهروند بداند در مواجهه با نشانه‌های کودک‌آزاری با اورژانس اجتماعی به شماره تلفن ۱۲۳ تماس بگیرد و آن را وظیفه اخلاقی خود بداند. دوم، ایجاد سامانه یکپارچه رهگیری پرونده‌ها که از ثبت اولیه تا بازتوانی کودک را پوشش دهد و اجازه ندهد یک قربانی بین اداره‌ها گم شود. سوم، گسترش کلینیک‌های تخصصی روان‌شناسی کودک در مناطق کم‌برخوردار؛ و چهارم، راه‌اندازی پویش‌های رسانه‌ای مبتنی بر روایت‌های واقعی که تابوی سکوت را بشکنند. چرا که رسانه‌ها، در گام آخر نقشی بی‌بدیل دارند؛ جایی که می‌توان به‌جای کلیشه‌های تکراری، چراغی روی صورت‌های پنهان تاباند.

سونیوز و پرونده‌ای که بسته نمی‌شود؛ تعهدی فراتر از یک روز تقویمی
روز جهانی کودکان قربانی خشونت برای سونیوز تنها یک مناسبت خبری و تقویمی نیست؛ بلکه نشانه‌ای است برای پیگیری مداوم پرونده‌ای که تا آخرین کودک آزاردیده روی زمین باز می‌ماند. این گزارش شاید یک تلنگری باشد تا مخاطب را به فکر فرو ببرد و تلفن اورژانس اجتماعی را به صدا درآورد. چرا که فردا تاریخ انقضای این مناسبت مهم تمام شده و دوباره در تقویم بایگانی می شود، تیترهای خبری عوض می شوند، اما کبودی روی بازوی یک کودک شاید هنوز تازه باشد. در پایان سوال ما از شما، مخاطب سونیوز، این است: اگر امروز یکی از نشانه کودک آزاری را محیط اطراف خود دریابید و آن جدی بگیرید، چگونه می‌توان از وقوع مجدد آن پیشگیری کرد تا فردا را برای کودکان امن‌تر کرد؟