به گزارش آژانس خبرس سونیوز، آنچه CNN در گزارش جنجالی خود با عنوان «اسرائیل در جریان جنگ با ایران، به‌عنوان بخشی از شبکه‌ای مخفی در سراسر منطقه، نیرو به آذربایجان اعزام کرده است» مدعی شده، این موضوع چیزی فراتر از یک عملیات اطلاعاتی گذر است. این رسانه در گزارشی مفصل، از یک «پیمان سایه» روایت می کند که در آن خاک آذربایجان، همسایۀ شمالی ایران به سکوی پرتاب عملیات‌های ترور و جاسوسی اسرائیل بدل شده است و خاک جمهوری آذربایجان را خانۀ امن موساد در همسایگی ایران کرده است. البته این موضوع در حد یک ادعا و گمانه زنی رسانه ای نیز می تواند بر روابط دیپلماتیک و اقتصادی این دو کشور تاثیر منفی و جدی به همراه داشته باشد. در ادامه، سونیوز دراین گزارش اختصاصی، روایت جنجالی CNN را بدون سانسور و با تمام جزئیات افشاشده بازخوانی می‌کند.
 


استقرار مخفی کماندوهای اسرائیل در ۱۰۰ کیلومتری تبریز
در این گزارش بی‌سابقه که ابعاد تازه‌ای از جنگ پنهان در خاورمیانه را نمایان می‌سازد، شبکه  CNNمدعی شد اسرائیل یگان‌های زبده نظامی و اطلاعاتی خود را به‌طور مخفیانه به جنوب جمهوری آذربایجان و یا به عبارتی در همسایگی مرز شمالی ایران، اعزام کرده است. این استقرار سری، که به گفتۀ چهار منبع آگاه بخشی از شبکۀ گسترده  پایگاه‌های مخفی در سراسر منطقه بوده، نیروهای اسرائیلی را در فاصلۀ تنها ۶۰ مایلی (کمتر از ۱۰۰ کیلومتری) شهر تبریز قرار داده بود؛ شهری که در جریان جنگ، بارها هدف حملۀ اسرائیل قرار گرفت.
 
پایگاهی برای جاسوسی و عملیات‌های پهپادی در حیاط خلوت ایران
بر اساس این گزارش، یگان‌های ویژۀ کماندویی و تیم‌های اطلاعاتی موساد در چندین موقعیت در جنوب آذربایجان مستقر شده و مأموریت‌های جمع‌آوری اطلاعات و عملیات پهپادی را از نزدیک خاک ایران اجرا کرده‌اند. این حضور به اسرائیل یک جای پای دیدبانی راهبردی برای رصد شمال ایران بخشید و دامنۀ عملیاتی ارتش این کشور را صدها کیلومتر تا عمق خاک ایران گسترش داد. منابع CNN می‌گویند این نیروها ابتدا برای عملیات‌های احتمالی نجات در شرایط اضطراری طراحی شده بودند، اما به سرعت به موقعیت‌های پیشرفته  جمع‌آوری اطلاعات نظامی و شنود تبدیل شدند.
 
 
آغاز مأموریت پنهانی هم‌زمان با اعتراضات در ایران
سی ان ان در این گزارش که اعبتار سنجی آن نیازمند وجود اسناد و مدارک معتبر است، نوشت: دو منبع مطلع اقدامات و برنامه‌هایی را فاش کردند که اسرائیل در اواسط ژانویه۲۰۲۶، همزمان با ناآرامی ها و اعتراضات دی ماه یک عملیات مقدماتی پنهانی را در امتداد مرز آذربایجان و ایران کلید زد. این عملیات شامل نصب دستگاه‌های شنود و تجهیزات اطلاعاتی در منطقه بود. منابع می‌گویند قرار بود اسرائیل این عملیات را در پوشش حملات آغازین جنگ اجرا کند، اما دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در آخرین لحظه حملات را لغو کرد. با این حال، سایت‌های جمع‌آوری اطلاعات همچنان ابزاری برای اسرائیل باقی ماندند تا تحرکات و تأسیسات نظامی ایران را زیر نظر بگیرد و حتی هشدار زودهنگام پرتاب موشک‌ها را فراهم کند.
 
ترور فرمانده اطلاعات سپاه از خاک  جمهوری آذربایجان
یکی از حساسترین بخش‌های گزارشCNN، ارتباط این پایگاه‌ها با ترور رحمان مقدم، رئیس بخش اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در ۴ مارس ۲۰۲۶ (۱۵ اسفند ۱۴۰۴) است. یک منبع تأیید کرد که این عملیات ترور از موقعیت‌های موجود در آذربایجان اجرا شد. اسرائیل مقدم را مسئول طراحی سوءقصد علیه ترامپ در سال ۲۰۲۴ معرفی کرده بود. یک روز بعد، پهپادهایی ناشناس فرودگاه نخجوان را هدف قرار دادند که به ساختمان ترمینال خسارت زد. الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، انگشت اتهام را به سوی ایران گرفت و این حمله را «اقدامی تروریستی، بزدلانه و شرم‌آور» خواند. ایران این اتهام را رد کرد. در ۶ مارس، سرویس امنیت دولتی آذربایجان از خنثی‌سازی یک حملۀ سپاه علیه زیرساخت‌های حیاتی و اهداف اسرائیلی و یهودی خبر داد؛ عملیاتی که هفته‌ها بعد اسرائیل علناً آن را کار مشترک موساد، ارتش و شین‌بت خواند.
 


شبکه‌ای از پایگاه‌های سری؛ از سومالی‌لند تا امارات
CNN  در این گزارش برای نخستین بار از استفادۀ اسرائیل از پایگاه‌های نظامی سری در سومالی‌لند پرده برداشت و نوشت این موقعیت به هواپیماهای اسرائیلی نقطۀ توقف در پروازهای دوربرد به مقصد ایران را می‌داد. همچنین، ارتش اسرائیل دو تأسیسات سری در عراق برای پشتیبانی لجستیکی و عملیات تجسس و نجات داشت و یک آتشبار سامانه  گنبد آهنین و سامانه‌های دفاعی دیگر را به امارات متحدۀ عربی اعزام کرده بود. به گفتۀ منابع، این استقرارها مجموعاً نیروهای اسرائیلی را در حاشیۀ جنوبی، غربی و شمالی ایران قرار داده و برد عملیاتی این رژیم را تا عمق خاک ایران افزایش داده است.
 
از تکذیب تا واقعیت
سخنگوی سفارت آذربایجان در ایالات متحده در بیانیه‌ای به CNN تأکید کرد: «ما قاطعانه ادعاهای بی‌اساس مبنی بر استفادۀ ادعایی از خاک آذربایجان برای عملیات علیه کشورهای ثالث را رد می‌کنیم.» با این وجود، کارشناسان به پیوندهای عمیق تجاری و نظامی میان اسرائیل و آذربایجان اشاره می‌کنند؛ از تأمین بخش بزرگی از نفت اسرائیل توسط باکو گرفته تا فروش تسلیحات پیشرفته از جمله گنبد آهنین و پهپادهای اسرائیلی که در مناقشات قره‌باغ علیه ارمنستان استفاده شد. گرشون کوگان، کارشناس مسائل ایران در مرکز بگین-سادات، این راهبرد را «عمداً کم‌رنگ و غیرعلنی» توصیف کرده که بر انتقال تسلیحات، همکاری اطلاعاتی و وابستگی متقابل فناورانه استوار است. جاشوا کوچرا، تحلیلگر گروه بحران، نیز این رابطه را فرصتی برای آذربایجان می‌داند تا از لابی اسرائیل در واشنگتن استفاده کند و نقشی پل‌مانند میان اسرائیل و کشورهای عربی ایفا کند.


 
CNN  در پایان گزارش خود نوشت: اسرائیل و آذربایجان روابط خود را علنی نمی‌کنند، اما منابع مطلع و معتبر می‌گویند ده‌ها نظامی از یگان هلی‌برن رزمی و امداد و نجات و نیروهای موساد در عملیات آذربایجان مشارکت داشته‌اند. این افشاگری معادلات جنگ پنهان در سایۀ همسایگان ایران را وارد مرحلۀ تازه‌ای می‌کند و نقش خاک آذربایجان را در معادلات امنیتی خاورمیانه پررنگ‌تر از همیشه جلوه می‌دهد.
                 

تحلیل سونیوز:
فارغ از آنکه ادعاهای مطرح‌شده در گزارش CNN تا چه اندازه با واقعیت میدانی منطبق است و صرف‌نظر از تکذیب‌های رسمی باکو، نفس انتشار این روایت مفصل از سوی یک رسانه جریان اصلی بین‌المللی، مانند زهری است که می‌تواند پیکر اعتماد میان تهران و باکو را از پای درآورد. جمهوری آذربایجان و ایران نه صرفاً دو همسایه، که دو ملت با پیوندهای فرهنگی عمیق، میراث تمدنی مشترک، روابط گسترده اقتصادی و مرزهای قومی درهم‌تنیده هستند. سرمایه چندصدساله حسن همجواری که بر بستر این اشتراکات تنیده شده، شکننده‌تر از آن است که تاب‌آوری چنین اتهامات سنگینی را داشته باشد. اگر حتی بخش کوچکی از این روایت – یعنی تبدیل خاک آذربایجان به سکوی عملیات‌های اطلاعاتی و ترور علیه همسایه – صحت داشته باشد، زخمی راهبردی بر پیکر همسایگی وارد خواهد شد که ترمیم آن به سادگی میسر نیست.

پیامد غیرمستقیم این افشاگری، چه حقیقت داشته باشد و چه عملیات روانی محض، مسموم‌شدن فضای همکاری و تشدید سوءظن‌هایی است که می‌تواند فرصت‌های بی‌بدیل ژئواکونومیک و پیوندهای مردمی را به قربانگاه تنش‌های امنیتی ببرد. فارغ از قضاوت درباره صحت گزارش، این زنگ خطر برای تهران و باکو به صدا درآید که تداوم جنگ روایت‌ها، ویران‌گر اعتماد دیرینه‌ای خواهد بود که مرمت آن شاید از بازسازی ویرانه‌های جنگ هم دشوارتر باشد.