روش عجیب طالبان برای کنترل اینترنت!

کد خبر : 12372

11:12

1405/03/03

سونیوز: طالبان که از هزینه‌های سرسام‌آور فیلترینگ وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها ناامید شده، حالا به شیوه‌ای زیرپوستی و کم‌هزینه روی آورده است: قطع اینترنت پرسرعت و بازگرداندن افغان‌ها به دوران وب‌گردی لاک‌پشتی. آیا حذف تدریجی فیبر نوری، پایان دوران اتصال پایدار در افغانستان است؟

به گزارش آژانس خبری سوینوز، پس از ماه‌ها تلاش بی‌فرجام برای فیلتر کردن محتوا، گروه طالبان دریافته که مسدودسازی هدفمند وب‌سایت‌ها، شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های آنلاین، هم بسیار پرهزینه است و هم به زیرساخت‌های پیچیده و تخصصی نیاز دارد. اکنون راهبرد تازه آنها، به جای نبرد مستقیم با محتوا، عقب‌راندن افغان‌ها به اینترنت ناپایدار و کم‌سرعت موبایلی است؛ اینترنت خانگی پرسرعت، قربانی خاموش سیاست‌های جدید کنترل فضای مجازی شده است.

ماجرا از کجا شروع شد؟
به گزارش منابع محلی، طالبان در نخستین گام از شرکت‌های مخابراتی خواستند دامنه‌ای گسترده از سایت‌های خبری، سیاسی، بازی‌های آنلاین و شبکه‌های اجتماعی را فیلتر کنند. اما پاسخ منفی این شرکت‌ها، آب پاکی را روی دست حاکمان جدید ریخت. دلیل امتناع هم روشن بود: اجرای فیلترینگ گسترده نیازمند دستگاه‌های قدرتمند بازرسی عمیق بسته‌های اینترنتی، سرورهای کمکی، لایسنس‌های گران‌قیمت و تیم فنی متخصص است؛ هزینه‌ای که نه شرکت‌ها حاضر به پرداختش بودند و نه طالبان توان تأمین آن را داشت. همین شکست، طالبان را به سمت گزینه‌ای سوق داد که یک منبع آگاه در وزارت مخابرات افغانستان آن را «کم‌هزینه‌ترین راه کنترل اینترنت» می‌نامد: محدودسازی دسترسی شهروندان به اینترنت پرسرعت.

قطع فیبر نوری در هرات، قندهار و بلخ؛ کابل همچنان نفس می‌کشد
تا پیش از این، تنها چهار ولایت کابل، هرات، بلخ و قندهار از زیرساخت اینترنت فیبر نوری بهره می‌بردند؛ اما اکنون تنها پایتخت است که شهروندانش هنوز طعم اینترنت خانگی پرسرعت را می‌چشند.

در قندهار، ماجرا تلخ‌تر است؟
به گفته یک مسئول شرکت ارائه‌دهنده اینترنت و سه تن از ساکنان، طالبان چندین ماه است که نه‌تنها فیبر نوری، بلکه اینترنت وای‌فای خانگی را نیز قطع کرده است. اکنون تنها بانک‌ها، صرافی‌ها، برخی نهادهای دولتی و معدود شرکت‌های تجاری اجازه استفاده از اینترنت پرسرعت بی‌سیم یا فیبر را دارند. شهروندان عادی اما محکوم‌اند به اینترنت ضعیف همراه. یکی از ساکنان قندهار می‌گوید پس از قطعی، شرکت ارائه‌دهنده صریحاً به او گفت: «به ما دستور داده شده اینترنت فیبر و وای‌فای به منازل ندهیم.» حالا شهروندان با اینترنت سیم‌کارت‌های موبایل سر می‌کنند که به‌مراتب ضعیف‌تر از قبل شده است.

در هرات، سناریو کمی متفاوت بود. طالبان سال گذشته ابتدا دسترسی خانه‌ها به فیبر نوری و سپس اینترنت بی‌سیم را قطع کرد. اما پس از موج گسترده انتقادها، وادار به عقب‌نشینی نسبی شدند و تنها اینترنت بی‌سیم را دوباره وصل کردند. با این حال، از اواسط سال گذشته تاکنون، هیچ خانه‌ای در هرات به فیبر نوری متصل نیست؛ شهری که روزگاری پروژه کابل‌کشی فیبر تا محله‌های مختلف آن پیش رفته بود.

بلخ نخستین ولایتی بود که فرمان قطع اینترنت خانگی را لمس کرد. در مزارشریف، پروژه فیبر نوری تنها ناحیه یک و دو را پوشش می‌داد که با صدور دستور طالبان، نه‌تنها خدمات قطع، بلکه روند توسعه آن نیز کاملاً متوقف شد. به گفته منابع، پروژه گسترش فیبر به سایر محله‌ها از همان زمان در حد یک رویا باقی مانده است.

کابل؛ آخرین سنگر اینترنت پرسرعت
تنها نقطه روشن نقشه اینترنت افغانستان، کابل است. هرچند پارسال و هم‌زمان با فرمان محدودسازی، فیبر نوری خانگی در پایتخت نیز برای چند روز قطع شد، اما به سرعت دوباره وصل گردید و حالا کابل تنها شهری است که شهروندانش همچنان به اینترنت خانگی پرسرعت دسترسی دارند. با این حال، منابع محلی هشدار می‌دهند که طالبان بیکار ننشسته و در تدارک قطع فیبر نوری در کابل نیز هست؛ تصمیمی که می‌تواند زندگی دیجیتال میلیون‌ها شهروند دیگر را فلج کند.

چرا اینترنت بی‌سیم هم در امان نماند؟
اینترنت بی‌سیم که از طریق امواج رادیویی و بدون نیاز به کابل‌کشی تا داخل ساختمان ارائه می‌شود، در بسیاری از ولایت‌های افغانستان جایگزین اصلی اینترنت خانگی بود. اما همین گزینه نیز حالا در برخی مناطق هدف محدودیت قرار گرفته است. نتیجه آنکه کاربر معمولی افغان که روزگاری می‌توانست با سرعت بالا وب‌گردی کند، اکنون برای ساده‌ترین امور آنلاین به اینترنت کند و پرنوسان موبایل متکی است.

آنچه طالبان «راه‌حل کم‌هزینه» می‌خواند، در عمل به حذف تدریجی دسترسی باکیفیت مردم به شبکه جهانی تبدیل شده؛ تدبیری که بدون جار و جنجال فیلترینگ، شهروندان را از جریان آزاد اطلاعات عقب می‌راند و آنها را به جزیره‌های دیجیتال پراکنده و کم‌سرعت تبدیل می‌کند.