سـونیـوز

روز جهانی رسانه‌های اجتماعی

سونیوز: تصور کنید یک مهمانی بزرگ و پرهیاهو در جریان است؛ میلیاردها انسان از هر سوی کره زمین در آن حضور دارند، می‌خندند، گریه می‌کنند، خرید و فروش می‌کنند، عاشق می‌شوند و حتی انقلاب به پا می‌کنند. اما هیچ‌کس یکدیگر را از نزدیک نمی‌بیند و همه پشت ویترین‌های نورانی پروفایل‌هایشان پنهان شده‌اند. این مهمانی بی‌پایان، همان دنیای موازی رسانه‌های اجتماعی است که امروز سونیوز در یک گزارش اختصاصی به مناسبت روز جهانی‌ رسانه های اجتماعی، زوایای پیدا و پنهان آن را با نگاهی کنجکاوانه و موشکافانه زیر ذره‌بین می‌برد.

به گزارش آژانس خبری سونیوز، امروز 30 ژوئن برابر با نهم تیرماه روز جهانی رسانه‌های اجتماعی است. در عصر ارتباطات، رسانه‌های اجتماعی توانسته است مرزها را از بین برده و انسان ها را بیش از پیش به هم نزدیک کند. نقش و اهمیت این شبکه‌ها و اینترنت در زندگی انسان قابل انکار نیست و به‌راحتی می‌توانیم بگوییم که شاید دنیای مجازی با زندگی بیشترمان گره خورده است. بیشتر از شش دهه که از ظهور اینترنت سپری می شود و هم‌اکنون اکثر انسان‌ها با آن درگیر هستند و تجربه‌های مختلفی از کار با اینتکنولوژی محبوب به دست آورده‌‌اند. اما شبکه‌های اجتماعی بیشتر به دلیل انتشار اطلاعات مفید زندگی بشر را دگرگون کرده‌اند.

تولد یک غول دیجیتال؛ رسانه‌های اجتماعی چگونه جهان را بلعیدند؟
دهه‌ها پیش، زمانی که صدای جیرجیر مودم‌های Dial-up در خانه‌ها می‌پیچید، کمتر کسی تصور می‌کرد که ارتباطات انسانی به موجودیتی فراتر از تلفن و نامه تبدیل شود. تاریخ‌نگاری رسانه‌های اجتماعی اغلب با تولد پلتفرم Six Degrees در سال ۱۹۹۷ گره خورده است، جایی که برای اولین بار امکان ساخت پروفایل و دوست‌یابی آنلاین فراهم شد. اما جهش اصلی در هزاره جدید و با ظهور فرندستر و مای‌اسپیس رخ داد؛ فضاهایی که به کاربران اجازه می‌دادند هویت دیجیتال خود را با کدنویسی‌های ساده HTML شخصی‌سازی کنند. این غول خفته زمانی کاملاً بیدار شد که مارک زاکربرگ در خوابگاه دانشگاه هاروارد، فیسبوک را از یک دفترچه یادداشت دانشجویی به بزرگ‌ترین کشور مجازی جهان با بیش از ۳ میلیارد جمعیت تبدیل کرد. این روز نه فقط یادآور یک فناوری، که نماد یکی از بزرگ‌ترین تحولات تمدنی بشر است که مرز میان فیزیک و دیجیتال را برای همیشه محو کرد.
 
اقتصاد توجه؛ وقتی پلک‌زدن‌های ما سکه طلا می‌شود
در پسِ پرده رنگارنگ لایک‌ها و استوری‌های بی‌پایان، پیچیده‌ترین سازوکار اقتصادی قرن بیست‌ویکم نهفته است: «اقتصاد توجه». در این مدل، چشمان ما مواد خامی هستند که از آن‌ها میلیاردها دلار درآمد استخراج می‌شود. غول‌هایی چون متا و تیک‌تاک با الگوریتم‌های هوش مصنوعی خود، لحظه‌به‌لحظه رفتارشناسی می‌کنند تا توجه ما را به آگهی‌دهندگان بفروشند. بازار تبلیغات دیجیتال در رسانه‌های اجتماعی اکنون ارزشی فراتر از تولید ناخالص داخلی بسیاری از کشورهای صنعتی دارد. اقتصاد تولید محتوا نیز چهره دیگری از این ماجراست؛ جایی که اینفلوئنسرها با یک پست، درآمدی معادل حقوق یک سال یک کارمند عادی کسب می‌کنند. این اقتصاد نوین، مرز میان کار و سرگرمی را از میان برده و هر کاربر را به یک رسانه تمام‌عیار و هر لحظه از زندگی را به یک فرصت بالقوه برای کسب درآمد تبدیل کرده است.



 

پرچم‌داران فتح دیجیتال؛ کدام کشورها بیشتر در تور الگوریتم‌ها گرفتارند؟
اگر دنیای مجازی را یک قلمروی بی‌مرز بدانیم، بی‌شک فیلیپین عنوان پایتخت آن را یدک می‌کشد. بر اساس آمارهای جهانی، کاربران فیلیپینی با میانگین مصرف روزانه نزدیک به ۴ ساعت، رکورددار غرق‌شدن در رسانه‌های اجتماعی هستند. اما وقتی سخن از قدرت اقتصادی و نفوذ به میان می‌آید، چین با اکوسیستم بومی و قدرتمند خود شامل ویچت، تیک‌تاک (داوئین) و ویبو، به‌تنهایی یک کهکشان موازی و غیرقابل نفوذ ساخته است. هند نیز با جمعیت انفجاری کاربران اینترنت موبایل، به میدان نبرد اصلی برای متا، گوگل و ایکس تبدیل شده است؛ جایی که دعوا بر سر هر گیگابایت دیتای ارزان، استراتژی‌های جهانی را دگرگون می‌کند.
 
تیغ دو لبه بقا؛ توصیه‌های پزشکی برای جان‌سالم به در بردن از اسکرول بی‌پایان
پزشکان هشدار می‌دهند که اپیدمی خاموش «گردن پیامکی» در حال تبدیل ستون فقرات نسل جوان به منحنی‌های ناسالم است. نور آبی ساطع‌شده از نمایشگرها، با سرکوب ترشح ملاتونین، خواب شبانه را به دشمنی برای سلامت روان تبدیل کرده است. اما راه حل، ترک کامل این ابزار نیست، بلکه «مصرف آگاهانه» است. متخصصان چشم‌پزشکی قانون طلایی «۲۰-۲۰-۲۰» را تجویز می‌کنند: هر ۲۰ دقیقه یک‌بار، به مدت ۲۰ ثانیه به نقطه‌ای در ۲۰ فوتی (۶ متری) خیره شوید. همچنین توصیه می‌شود یک ساعت پیش از خواب، گوشی همراه در حالت «ممنوعه» قرار گیرد و اتاق خواب به پناهگاهی عاری از نوتیفیکیشن تبدیل شود. سلامت جسم، بهای سنگینی است که در ازای چرخیدن بی‌هدف در فیدهای خبری می‌پردازیم.
 
آینده در چنگال هوش مصنوعی؛ فرصتی برای رهایی یا بردگی عمیق‌تر؟
آینده رسانه‌های اجتماعی دیگر با فیلترهای ساده چهره تعریف نمی‌شود، بلکه با مفهوم متاورس و هم‌نشینی با هوش مصنوعی مولد گره خورده است. به‌زودی نمی‌توان تشخیص داد متنی که می‌خوانیم را یک انسان نوشته یا یک ربات، یا تصویری که می‌بینیم بازتابی از واقعیت است یا ساخته‌وپرداخته یک الگوریتم. از سوی دیگر، واقعیت افزوده این فرصت را ایجاد می‌کند که پیش از خرید یک مبل، آن را در گوشه اتاق پذیرایی‌تان مجسم کنید. با این حال، فرصت بزرگ بعدی در «وب ۳» و شبکه‌های غیرمتمرکز نهفته است؛ جایی که وعده داده شده کاربران مالک واقعی داده‌های خود باشند. تهدید بزرگ نیز در همین جاست: ظهور دیپ‌فیک‌ها و ربات‌های گفت‌وگو، مرز حقیقت و دروغ را چنان محو می‌کند که اعتماد، کمیاب‌ترین کالای جهان آینده خواهد بود.
 


راهنمای بقا در جنگل بتنی مجازی؛ نسخه روانشناسان برای نسل زد و آلفا
روانشناسان، رسانه‌های اجتماعی را به مثابه یک هایپرمارکت عظیم مقایسه می‌کنند که در آن همه در حال ویترین‌چینی از بهترین نسخه زندگی خود هستند. این پدیده منجر به «افسردگی مقایسه‌ای» می‌شود؛ جایی که کاربر شکست‌ها و پشت‌صحنه زندگی خود را با لحظات گلچین‌شده دیگران مقایسه می‌کند. بزرگ‌ترین توصیه برای حفظ بهداشت روان، «سم‌زدایی دیجیتال» دوره‌ای است. متخصصان تأکید می‌کنند که باید از دنبال کردن افرادی که احساس بی‌کفایتی را القا می‌کنند، دست کشید و به جای آن، خوراک رسانه‌ای را به سمت آموزش و سرگرمی هدفمند هدایت کرد. همچنین والدین باید بدانند که سپردن تبلت به کودک به عنوان «پرستار دیجیتال»، خطر فلج‌شدن مهارت‌های ارتباطی همدلانه و تمرکز را در پی دارد.
 
قلعه‌های شیشه‌ای؛ حریم خصوصی، کالای لوکسی که رایگان از دستش دادیم
مهم‌ترین درسی که در این روز باید آموخت، این حقیقت تلخ است: در پلتفرم‌های رایگان، این کاربران نیستند که مشتری محسوب می‌شوند، بلکه آن‌ها کالای روی پیشخوان هستند. هر لایک، هر جست‌وجو و هر مکث روی یک پست، به داده‌ای برای تحلیل رفتار تبدیل می‌شود. فرهنگ استفاده صحیح حکم می‌کند که تنظیمات حریم خصوصی، نه یک گزینه تفننی، که یک سپر دفاعی حیاتی باشد. اکثر کاربران با بی‌توجهی «قوانین و شرایط استفاده» را می‌پذیرند، غافل از آنکه ممکن است مالکیت معنوی عکس‌های فرزندشان را به یک شرکت چندملیتی واگذار کرده باشند. رمزنگاری سرتاسری و شبکه‌های خصوصی مجازی، دیگر ابزارهای جاسوس‌بازی نیستند، بلکه ضروری‌ترین ابزارهای یک شهروند دیجیتال آگاه در قرن جدیدند.
 
کمدی تراژیک فیلترینگ و پلتفرم‌های بومی؛ روایت کوچ دستوری 
و اما روایت ایرانی این داستان جهانی، همواره با چاشنی طنز تلخ همراه بوده است. سال‌هاست که در رفت‌وآمدی فرسایشی میان اختلال و رفع فیلتر، کاربر ایرانی به موجودی دو‌زیست تبدیل شده که در تونل‌های رمزگذاری‌شده فیلترشکن‌ها نفس می‌کشد. در این میان، پلتفرم‌های بومی با شعار «حمایت از تولید داخل» و با بودجه‌های میلیاردی متولد شدند و وعده دادند که بدل ایرانی وطنی برای غول‌های خارجی خواهند بود. اما این کودک‌های اغلب نارس، بیش از آنکه به بلوغ کاربردی برسند، به ویترینی برای رفع تکلیف مدیران و دفن سرمایه‌های ملی بدل گشتند. ماجرا از این قرار است: سرویسی رونمایی می‌شود، مسئولان با ذوق اعلام می‌کنند که مهاجرت کنید، مردم بی‌تفاوت از کنارش می‌گذرند، و نهایتاً پلتفرم به یک شهر ارواح بدون کاربر تبدیل می‌شود. این چرخه معیوب نشان می‌دهد که نمی‌توان با بخشنامه و دستور، «اعتماد» و «جذابیت» را کپی‌پیست کرد؛ شبکه اجتماعی ساختنی نیست، زیستنی است.
 


نقش شبکه‌های اجتماعی در زندگی روزمره مردم
نصب شبکه‌های اجتماعی اولین و ساده‌ترین اقدام برای دسترسی به دنیای مجازی است که این روزها افراد زیادی در آن غرق شده‌اند. دنیای مجازی  مثل بیشتر تکنولوژی‌های ساخته شده توسط انسان مزایا و معایب خاص خودش را دارد. حتما شما هم بسیاری از خبرها و اطلاعات اطرافتان را از طریق فضای مجازی به دست می‌آورید و این یکی از مزایای استفاده از آن است اما ممکن است بعضی از این اطلاعات نادرست باشند. شایعه‌پراکنی در این شبکه‌ها یکی از معایب آن‌هاست. یکی دیگر از تاثیراتی که این شبکه‌ها بر زندگی روزمره مردم می‌گذارند پر کردن اوقات فراغت، دسترسی راحت به فامیل و دوستان و تشکیل گروه‌های دوستانه است. افراد به‌راحتی می‌توانند با عزیزانشان، که در کشورهای دیگری زندگی می‌کنند، ارتباط برقرار کنند و از یکدیگر باخبر شوند. اما ممکن است استفاده نادرست از شبکه‌های اجتماعی باعث شود که وقت زیادی بیهوده از دست برود و همه افراد نتوانند برای استفاده درست از این شبکه‌ها و امکاناتشان به‌درستی برنامه‌ریزی کنند.

نقش شبکه‌های اجتماعی در کسب‌و‌کار
با استفاده از یک گوشی هوشمند خیلی راحت پا به دنیای بزرگ و نامحدود اینترنت می‌گذارید و می‌توانید از همه امکانات آن استفاده کنید. اما ماجرا به همین استفاده کوچک ختم نمی‌شود. در گوشه‌و‌کنار این جهان افراد بسیاری با همین گوشی‌های هوشمند و اینترنت‌ مشغول کسب درآمدند و شغل‌های کوچک و بزرگی را ایجاد کرده‌اند. شبکه‌های مجازی یکی از بهترین ابزارها برای تبلیغات و بازاریاب‌ها هستند، آن‌ها می‌توانند با معرفی محصول‌های خود به دیگران به‌راحتی کسب درآمد کنند. کافی است با یک استراتژی کوچک نیاز جامعه و مشتری‌های خود را شناسایی کنند تا قدرت بیشتری به کیفیت محصول و نوع خدمات خود ببخشند. وب‌سایت‌ها و شبکه‌هایی مانند اینستاگرام، توییتر و فیس‌بوک از شناخته‌شده‌ترین فضاهایی‌اند که خرید و فروش محصول‌های تجاری در آن‌ها به‌راحتی انجام می‌شود. اما توجه داشته باشید که همه وب‌سایت‌هایی که می‌بینید قابل اعتماد نیستند و برای اینکه بتوانید به آن‌ها اعتماد کنید و خرید موفقی داشته باشید به نماد‌های اعتماد الکترونیکی آن‌ها دقت کنید.

نقش شبکه‌های اجتماعی در آموزش
شاید در حال حاضر تکنولوژی نقش مهم و موثری در شیوه ارتباط‌ مردم با یکدیگر داشته باشد اما همین شبکه‌ها اهمیت زیادی از نظر انتقال اطلاعات، آموزش و یادگیری دارند. شبکه‌ها و وب‌سایت‌های زیادی به‌صورت آنلاین مطالب علمی را آموزش می‌دهند و افراد زیادی با هزینه و زمان کمتری در کلاس‌های آنلاین شرکت می‌کنند. شبکه‌های اجتماعی یکی از ابزارهای مهم یادگیری‌اند، چون باعث تعامل و همکاری راحت‌تر بین کاربران می‌شوند.

نقش شبکه‌های اجتماعی در گردشگری
طبق آمار تقریبا ۶۸ درصد از مردم دنیا به یکی از شبکه‌های اجتماعی دسترسی دارند و در آن عضو هستند. افراد با دنبال کردن کسانی که سبک زندگی‌هایشان با مسافرت گره خورده است اطلاعات زیادی را درباره شهرها و کشورهای دیگر به دست می‌آورند. همین طور بنابر آمارها بعد از ارتباط با دوستان و خانواده، سفر و گردشگری دومین موضوع پراهمیت در دنیای مجازی است که علاقه‌مندان زیادی دارد. در شبکه‌هایی مثل فیس‌بوک و اینستاگرام افراد عکس‌های زیادی از تفریحات و سفرهای خود را به اشتراک می‌گذارند و تعداد زیادی از این عکس‌ها اطلاعات زیادی به گردشگران درباره مقصد‌های گردشگری می‌دهد. در این بین شرکت‌های گردشگری هم از فضای آنلاین به‌عنوان ویترینی برای تبلیغ خدمات و محصولاتشان استفاده می‌کنند و باعث جذب گردشگران بیشتری می‌شوند و در نهایت به چرخه اقتصادی و تعامل اطلاعات کمک می‌کنند.


سخن پایانی سونیوز؛ روزی برای افزایش کیفیت ارتباطات انسانی
روز جهانی رسانه‌های اجتماعی در تقویم، نه برای بزرگداشت کُدها و الگوریتم‌ها، که برای بازگشت به خویشتن انسانی ماست. این روز به ما یادآوری می‌کند که فناوری باید خدمتگزار زندگی باشد، نه صاحب آن. شاید بهترین جشن برای این روز، خاموش کردن گوشی و نگاه کردن به چشمان عزیزانی باشد که واقعاً در کنارمان نفس می‌کشند.

نویسنده : سونیوز