سـونیـوز

از «من آمده‌ام» گوگوش تا «بازخواهم گشت» رضا پهلوی روی آنتن صداوسیما

سونیوز | اختصاصی: تصور کنید در میانه سخنرانی مذهبی حجت‌الاسلام قرائتی، ناگهان ترانه «من آمده‌ام» گوگوش از رسانه به اصطلاح ملی پخش شود. این صحنه عجیب، نه یک شوخی اینترنتی، بلکه یکی از نخستین پرده‌های یک جنگ حدودا پنجاه ساله بر سر آنتن صداوسیما است ؛ جنگی که با «اخلال» در زیرساخت های رسانه ای آغاز و تا «نفوذ سیگنالی» در مدار ماهواره همچنان ادامه دارد.

به گزارش آژانس خبری سونیوز، نقد صداوسیما معمولاً به محتوای برنامه‌هایش محدود می‌شود؛ اما واقعیت تلخ‌تری در لایه زیرین آن وجود دارد: رسانه‌ای که بودجه و انحصار آنتن را در اختیار دارد، در حفظ همین آنتن نیز درمانده است. پنج دهه است که هر بار صدا و سیمایی ناخوانده از رسانه به اصطلاح ملی دیده و شنیده می‌شود. مسئولان این رسانه نیز به جای پاسخگویی، از «توطئه» و «جنگ سیگنالی» و البته از ایمن‌سازی می گویند؛ اما این امنیت معمولا تا اخلال بعدی دوام نمی‌آورد. این موضوع نشان می‌دهد مشکل، نه صرفا فنی، بلکه بحران ساختاری است. نهادی که به جای تقویت زیرساخت و انعکاس صدای مردم، خط و نشان برای دولت و مردم می کشد و به جای شفافیت، نقدپذیری و اصلاح ، پرونده را می‌بندد.



 پرده اول: گوگوش در میان سخنرانی
مستند هشت‌قسمتی «رئیس سازمان» که این روزها از فیلیمو منتشر می‌شود، در قسمت نخست خود پرده از اتفاقی برداشته که به گفته سازندگانش، نخستین نمونه مستند از اختلال در پخش صداوسیماست: پخش ترانه گوگوش در میان برنامه حجت‌الاسلام محسن قرائتی. روزنامه اطلاعات در ۲۱ اسفند ۱۳۵۷ این پرسش را از زبان «غروی»، مدیر برنامه‌ریزی صداوسیمای انقلاب، ثبت کرده است: «آیا این تصادفی است که ناگهان در میان یک سخنرانی ترانه شاد  گوگوش پخش می‌شود؟»


 پرده دوم: چمدانی که تلویزیون ایران را هک کرد
شهریور ۱۳۶۵؛ ساعت ۹ شب. پخش دو شبکه تلویزیونی ایران به مدت ۱۱ دقیقه با پیام رضا پهلوی ۲۵ ساله با ترجیع‌بند «بازخواهم گشت» مختل می‌شود. اما ماجرا از یک خرابکاری ساده فراتر بود؛ باب وودوارد، روزنامه‌نگار نامدار واشنگتن‌پست، بعدها فاش کرد که این عملیات با «کمک فنی سیا» و یک فرستنده کوچک قابل‌حمل که درون یک چمدان جای می‌گرفت، امکان‌پذیر شده بود. گروهی به نام «پرچم آزادی» نوار را به ایران قاچاق کرده و سیگنال پخش عادی را مختل کرده بود.



 پرده سوم: وقتی پلی‌اوت هک می‌شود
پنج دهه بعد، ابزارها عوض شده‌اند اما هدف همان است. ۷ بهمن ۱۴۰۰، تصاویر مسعود و مریم رجوی برای حدود ۱۰ ثانیه روی شبکه‌های یک و قرآن و رادیو پیام و جوان ظاهر می‌شود. رضا علیدادی، معاون فناوری صداوسیما، این رویداد را «کار فوق‌العاده پیچیده‌ای» توصیف می‌کند که به احتمال زیاد با «بک‌دورها» انجام شده است. شرکت چک‌پوینت نیز شواهدی از بدافزار پاک‌کننده اطلاعات و چندین درِ پشتی در این حمله پیدا کرد.



 پرده چهارم: تفکیک مهمی که نادیده گرفته می‌شود
اما همه این رخدادها را نمی‌توان ذیل یک عنوان واحد «هک» قرار داد. ۱۲ بهمن ۱۴۰۰، این‌بار تلوبیون پخش اینترنتی هدف حمله گروه «عدالت علی» قرار می‌گیرد، نه فرستنده‌های تلویزیونی. مهر ۱۴۰۱، «پلی‌اوت» شبکه خبر هک می‌شود. بهمن ۱۴۰۱، پخش اینترنتی سخنرانی رئیسی از تلوبیون مختل می‌شود. و دی ۱۴۰۴، بار دیگر پیام رضا پهلوی  این‌بار ۶۵ ساله  روی ماهواره اینتل‌ست پخش می‌شود؛ اتفاقی که تسنیم آن را نه «حمله سایبری» بلکه «جنگ سیگنالی» با «سیگنال اخلالگر توان بالا» خواند.



پرده آخر: آنتن، میدان نبردی که هرگز خاموش نمی‌شود
از فرستنده چمدانی سیا در ۱۳۶۵ تا اخلال ماهواره‌ای در ۱۴۰۴ و اختلال در شبکه دو و خبر در آبان ۱۴۰۵، آنچه ثابت مانده این است: آنتن صداوسیما همواره میدان نبردی بوده که در آن، خرابکاری، نفوذ سایبری، دست‌کاری سیگنال و حمله فیزیکی، هر یک ابزارهای متفاوتی هستند که گاه در روایت‌ها به اشتباه یکسان خوانده می‌شوند. تمایزی که هم برای فهم تاریخ این رخدادها و هم برای ارزیابی امنیت زیرساخت رسانه ملی، حیاتی است.


 

نویسنده : سونیوز