سـونیـوز
پایگاه خبری تحلیلی
نسخه چاپی خبر
روز جهانی دریانورد
کد خبر :
12503
09:00
1405/04/04
سونیوز : تصور کنید در همین لحظه که این مطلب را مطالعه می کنید، بیش از ۵۰ هزار کشتی اقیانوسپیما با بارهایی به ارزش صدها میلیارد دلار در حال شکافتن آبهای جهان هستند؛ اما چه کسی سکان این غولهای فولادی را در میان طوفانهای سهمگین، تنهایی اقیانوسی و بیخبری از سرنوشت خانواده به دست گرفته است؟
به گزارش
آژانس خبری سونیوز
، ۲۵ ژوئن، روز جهانی دریانورد، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ بلکه روزنهای است به زندگی ۱.۹ میلیون مرد و زنی که ۹۰ درصد کالاهای جهان را جابهجا میکنند، ولی خودشان در حاشیۀ دید ما، در میانه امواج، با موجهایی از جنس بحران روانی، انزوای مزمن و تهدیدهای مدرن دستوپنجه نرم میکنند. داستان امروز، روایت انسانهایی است که زنجیرۀ تأمین جهانی را از فروپاشی نجات میدهند، بیآنکه نامی از آنها بر زبان بیاید.
آمارهای سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) یک واقعیت تلخ را فریاد میزند که کمتر گوشی آن را میشنود: بیش از ۹۰ درصد از حجم تجارت جهانی، از غلات اوکراین گرفته تا تراشههای الکترونیکی تایوان و نفت خاورمیانه، از مسیرهای دریایی میگذرد. این یعنی فروشگاهی که هر روز از آن خرید میکنید، بیمارستانی که داروی حیاتی دریافت میکند و خودرویی که سوار میشوید، مدیون ملوانانی است که ماهها در یک کابین ۱۰ متری زندگی میکنند، طلوع و غروب را تنها از پشت پنجرهای مشرف به عرشه میبینند و گاهی برای ماهها از تماس تصویری با فرزندشان محروماند. روز جهانی دریانورد ۲۰۲۶، با شعار «دریانوردان: پاسداران ایمنی و پایداری دریاها»، دقیقاً بر همین دوگانگی انگشت میگذارد: ستایش از فداکاری در سکوت، و همزمان هشدار دربارۀ بحرانهایی که معیشت و روان این جامعۀ شناور را میفرساید.
تنهاییای که از اقیانوس عمیقتر است
پژوهشهای تازۀ دانشگاه دریایی جهانی نشان میدهد که نرخ افسردگی در میان دریانوردان به ۲۵ درصد و اختلال اضطراب به ۲۰ درصد رسیده است؛ رقمی که در میان کارکنان بخشهای خشکیمحور تقریباً نصف این مقدار است. ماجرا فقط دوری از خانواده نیست؛ انزوای دیجیتال ناشی از اینترنت محدود و پرهزینه در دریا، فشار نوبتهای کاری ۱۲ ساعته بدون روز تعطیل، و ترس دائمی از بازداشت کشتی در بنادر خارجی، روانترین ذهنها را هم خُرد میکند. در همهگیری کرونا جهان برای نخستین بار متوجه شد که وقتی یک ملوان اجازه پیاده شدن از کشتی را ندارد، زنجیرۀ تأمین غذا و دارو چطور به لرزه میافتد؛ اما آن بحران گذشت و دریانوردان دوباره به حاشیه رانده شدند. حالا روز جهانی دریانورد ۲۰۲۶، با تأکید بر «کرامت انسانی در فراسوی مرزهای آبی»، تلاش میکند این زخم کهنه را بار دیگر مقابل چشم سیاستگذاران قرار دهد.
انقلاب خاموش فناوری روی پل فرماندهی
اگر فکر میکنید کشتیهای امروزی هنوز با همان نقشههای کاغذی و فرمانهای چوبی قدیمی هدایت میشوند، سخت در اشتباهید. کشتیهای مدرن به انبوهی از حسگرهای اینترنت اشیا، سامانههای ناوبری خودکار و الگوریتمهای هوش مصنوعی مجهز شدهاند که مسیر بهینه را بر اساس مصرف سوخت، وضعیت آبوهوا و ترافیک دریایی پیشبینی میکنند. اما واقعیت میدانی این است که همین فناوری، به جای کاهش بار روانی، گاه به عاملی برای نظارت بیوقفه و کاهش تعامل انسانی تبدیل شده است. از سوی دیگر، کمبود نیروی متخصص برای کار با این سامانهها، شکاف دیجیتال خطرناکی ایجاد کرده که میتواند امنیت دریانوردی را تهدید کند. شعار فرعی سازمان بینالمللی دریانوردی در سال جاری، «مهارتآموزی برای آینده دیجیتال»، دقیقاً پاسخی به همین دغدغه است تا دریانوردان به اپراتورهای صرف تبدیل نشوند، بلکه قدرت تصمیمگیری انسانی را در دل طوفانهای سایبری حفظ کنند.
تغییر اقلیم، دشمن خاموش روی نقشههای دریایی
گرمایش زمین فقط یخهای قطبی را آب نمیکند؛ مسیرهای کشتیرانی را هم دگرگون کرده است. باز شدن گذرگاه شمال شرقی در قطب شمال، فرصتهای تازهای برای کاهش زمان سفر میان آسیا و اروپا فراهم کرده، اما همزمان خدمه را با خطرات پیشبینینشدهای مانند کوههای یخ شناور، نبود زیرساخت امداد و نجات، و دمای مرگبار روبهرو میکند. افزون بر این، فشار برای کاهش ردپای کربنی صنعت کشتیرانی، دریانوردان را مجبور کرده با سوختهای نوینی مانند آمونیاک و هیدروژن کار کنند که کوچکترین نشتی آن میتواند به فاجعهای انسانی بدل شود. پیام امسال روز جهانی دریانورد بهروشنی میگوید: «پایداری زیستمحیطی بدون پایداری نیروی انسانی ممکن نیست». به زبان ساده، تا وقتی ایمنی دریانوردان تأمین نشود، نمیتوان از آنها انتظار داشت پرچم حملونقل سبز را به دوش بکشند.
صدایی که باید از عرشه به خشکی برسد
دریانوردان، برخلاف بسیاری از مشاغل، امکان اعتصاب یا ترک محل کار را ندارند؛ کشتی در میانۀ اقیانوس نمیتواند متوقف شود. به همین دلیل، حقوق اولیۀ آنها – از دسترسی به مرخصی ساحلی گرفته تا درمان پزشکی بهموقع – دهههاست در بروکراسی بندری و اولویتهای تجاری گم شده است. کمپین امسال میکوشد با استفاده از ظرفیت شبکههای اجتماعی، افکار عمومی را نسبت به این بیعدالتی حساس کند. در ایران نیز که با برخورداری از ۵۸۰۰ کیلومتر نوار ساحلی و حضور پررنگ در آبهای استراتژیک خلیج فارس و دریای عمان، جامعۀ دریایی گستردهای دارد، همایشهایی با حضور ناخدایان پیشکسوت، مؤسسات ردهبندی و مسئولان بندری برگزار میشود تا نشان دهد کرانۀ جنوبی کشور، تنها خط مرزی روی نقشه نیست، بلکه نبض تپندۀ امنیت غذایی و انرژی کشور است.
پایانی که یک آغاز است
روز جهانی دریانورد شاید در تقویم تنها ۲۴ ساعت باشد، اما بحرانهایی که این قشر با آن روبهروست، تا زمانی که آخرین کشتی پهلو بگیرد ادامه خواهد داشت. بازنگری در کنوانسیون کار دریایی، سرمایهگذاری در سلامت دیجیتال دریانوردان و طراحی کشتیهای انسانمحور، نه گزینههای لوکس، که ضرورتهای بقا در اقتصاد دریامحور قرن بیستویکم هستند. فردا، وقتی فنجان قهوهتان را سر میکشید، بد نیست لحظهای به همان فنجان نگاه کنید: شاید همین حالا دستی خسته در میانه اقیانوس آرام، کانتینری را جابهجا میکند که قهوۀ صبح شما در آن بوده است. بیایید آن دست خسته را فقط امروز نبینیم؛ آن را در سیاستها، قراردادها و دلهایمان جا دهیم.
نویسنده : سونیوز
پژوهشیار
